Veel aandacht voor veiligheid en rechtspraak in Prinsjesdagplannen

Tijdens Prinsjesdag op 16 september jongstleden heeft het demissionaire kabinet forse nieuwe plannen gepresenteerd. Centraal staan investeringen in veiligheid, gevangenissen en de rechtspraak. Maar ook maatregelen voor koopkracht, een hogere vliegtaks op verre reizen en financiële schuiven tussen ministeries. Tegelijkertijd waarschuwen critici voor “stille bezuinigingen”.

Veiligheid en weerbaarheid krijgen extra impuls

Vanwege toenemende dreigingen in binnen- en buitenland trekt het ministerie van Justitie en Veiligheid flink extra geld uit.

  • In 2026 wordt 25 miljoen euro geïnvesteerd in nationale weerbaarheid.

  • Het bedrag loopt structureel op tot 70 miljoen euro vanaf 2030.

Het geld gaat onder meer naar regionale noodsteunpunten, lokale crisisvoorbereiding en de publiekscampagne ‘Denk Vooruit’.

Meer celcapaciteit en nieuwe jeugdgevangenis

Het kabinet trekt ook extra middelen uit voor het gevangeniswezen, dat al langer kampt met een cellentekort.

  • Vanaf 2028 komt er jaarlijks 35 miljoen euro bij; vanaf 2031 wordt dit structureel 50 miljoen euro.

  • Een deel van het geld gaat naar de nieuwe Justitiële Jeugdinrichting in Harreveld, die vanaf 2027 gefaseerd open gaat en 70 extra jeugdplaatsen oplevert.

Een opvallend detail: dit geld komt uit een zogeheten NSC-potje dat oorspronkelijk bedoeld was voor een grondwettelijk hof. Een plan waar de meeste coalitiepartijen inmiddels weinig voor voelen.

Rechtspraak: meer tijd voor jeugd- en familiezaken

De rechtspraak ontvangt 50 miljoen euro extra, vooral om te besteden in het familie- en jeugdrecht. In deze rechtsgebieden zullen de volgende veranderingen plaatsvinden:

  • Kinderen vanaf acht jaar worden voortaan standaard gehoord in zaken die hen aangaan.

  • Pedagogisch medewerkers ondersteunen rechters.

  • Gezinnen met meerdere lopende zaken krijgen waar mogelijk één vaste jeugdrechter voor meer continuïteit.

Sociale advocatuur krijgt structurele steun

De sociale advocatuur – cruciaal voor rechtsbijstand aan mensen met een laag inkomen – wordt versterkt.

  • Vanaf 2027 gaat hier 30 miljoen euro per jaar naartoe.

  • In 2026 wordt al 15 miljoen vooruitlopend geïnvesteerd om de vergoedingensystematiek te verbeteren. Dit houdt in: hogere basistarieven, aangepaste puntenaantallen en ruimere reiskostenvergoedingen voor mediators.

Belastingen en koopkracht: kleine plusjes

Werknemers kunnen rekenen op meer koopkracht: gemiddeld +1,3% in 2026 (gepensioneerden gaan er zelfs +1,5% op vooruit). De belasting op arbeid wordt iets verlaagd.

De vliegtaks

De vliegtaks is een Nederlandse belasting op passagiersvluchten. Hier zullen de volgende veranderingen plaatsvinden:

  • Vluchten tot 2.000 km blijven €29,40 per passagier per vlucht.

  • Middellange vluchten (2.000–5.500 km) stijgen naar €47,24 per passagier per vlucht.

  • Langeafstandsvluchten (>5.500 km) stijgen naar €70,86 per passagier per vlucht.

  • Voor Caribisch Nederland, de Canarische eilanden en Madeira blijft het tarief onveranderd.

Stiekeme bezuiniging via inflatie

Hoewel het kabinet investeert, zit er ook een “stille bezuiniging” in de begroting: ministeries worden niet volledig gecompenseerd voor inflatie. Dat levert vanaf 2028 zo’n 400 miljoen euro op, maar betekent wel minder koopkracht voor de departementen.

Brandstofkorting blijft nog even

De tijdelijke accijnskorting op benzine en diesel – ingevoerd tijdens de energiecrisis – wordt met een jaar verlengd. Dit kost de staat zo’n 1,6 miljard euro aan gemiste inkomsten. Hoe dit gat wordt gedicht, is nog niet duidelijk.

Boeren verliezen rode diesel, stikstofpot groeit

De herinvoering van rode diesel voor boeren gaat definitief niet door, mede omdat de regeling lastig te controleren is en in strijd met EU-staatssteunregels. Wel trekt het kabinet 2,6 miljard euro extra uit voor de stikstofaanpak, waaronder uitkoopregelingen, innovatie in stallen en natuurherstel.

Staatsschuld en begrotingstekort binnen EU-normen

De staatsschuld komt in 2026 uit op 47,8% van het bbp; het begrotingstekort op 2,9%. Daarmee blijft Nederland binnen de Europese begrotingsregels.