Rechter: avondklok moet per direct worden opgeheven

De avondklok moet per direct worden opgeheven, zo heeft de voorzieningenrechter in Den Haag dinsdag bepaald. Volgens de rechter is de invoering van de avondklok onrechtmatig, omdat er geen sprake was van een noodsituatie. Het opheffen van de avondklok gaat per direct in.

De avondklok werd op zaterdag 23 januari ingesteld als maatregel tegen verspreiding van het coronavirus. Daarbij beriep het kabinet zich op de Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag (Wbbbg), waarbij het kabinet in geval van een noodsituatie maatregelen kan invoeren zonder overleg met de Tweede én Eerste Kamer. Volgens de rechter was er echter geen sprake van een noodsituatie. Mede omdat vooraf over de maatregel werd gesproken, zoals tijdens het spoeddebat in de Tweede Kamer op donderdag 21 januari, is er geen sprake meer van ‘superspoed’, zo is te lezen in rechtsoverweging 4.7 van de uitspraak.

Kort geding avondklok

Het kort geding werd aangespannen door Stichting Viruswaarheid. Volgens de protestgroep was er in januari geen uitzonderlijke en spoedeisende situatie waarmee een beroep kon worden gedaan op gebruik van de Wbbbg, op basis waarvan de avondklok kon worden ingesteld en verlengd. Daarnaast beargumenteert de stichting dat de avondklok een vergaande inperking van de grondrechten van burgers behelst en de redenen die de Staat aanvoerde om een dergelijke maatregel te treffen, onvoldoende waren. Daarmee zou niet worden voldaan aan de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit.

De voorzieningenrechter gaat daarin mee. De avondklok had niet via de weg van de Wbbbg en de daaruit volgende ministeriële regeling mogen worden ingevoerd. Dat er sprake was van spoed, is volgens de rechter door de Staat onvoldoende onderbouwd:

“Dat blijkt al uit het feit dat er vóór de invoering van de avondklok al vaker over de mogelijkheid van een avondklok was gesproken en die in ieder geval al ruim vóór de daadwerkelijke invoering ervan als een van de vele mogelijke opties naar voren is gekomen. Reeds dat maakt duidelijk dat niet aan de bijzondere eisen voor activering van de Wbbbg is voldaan. Die wet is immers slechts bedoeld voor situaties die letterlijk geen enkel uitstel kunnen dulden, omdat sprake is van een acute noodsituatie. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan een overwachte dijkdoorbraak. Nu de Wbbbg in dit geval is ingezet terwijl er geen sprake was van een zodanige situatie, is de inzet van de Wbbbg en de daaruit voortvloeiende regeling naar voorlopig oordeel niet legitiem.” (Rb. Den Haag 16-02-2021, ECLI:NL:RBDHA:2021:1100, r.o. 4.7)

Overigens erkent de rechtbank de ernst van de situatie, “maar ingrijpende maatregelen zoals de avondklok moeten wel op goede wetten gebaseerd zijn,” aldus een woordvoerder in onderstaande tweet. De uitspraak zegt dus niets over het nut van de avondklok, maar enkel over de besluitvorming.

Boetes avondklok

Het is nog niet bekend wat de gevolgen van de uitspraak zijn voor de boetes die zijn opgelegd voor overtreding van de avondklok. In de afgelopen weken kregen duizenden mensen een prent omdat ze na 21.00 uur nog buiten waren zonder geldige reden.

Het opheffen van de avondklok gaat per direct in, ondanks dat nog hoger beroep mogelijk is.

Update 16 februari 2021, 21.15 uur: Avondklok blijft gelden tot het hoger beroep.

Lees ook: De avondklok: juridische vragen en antwoorden