De rechtbank Den Haag heeft op woensdag 28 januari geoordeeld dat de Nederlandse Staat tekortschiet in de bescherming van de inwoners van Bonaire tegen de gevolgen van klimaatverandering. Daarbij maakt de Staat volgens de rechtbank ongerechtvaardigd onderscheid tussen Bonaire en Europees Nederland. De Staat wordt verplicht een specifiek klimaatadaptatieplan voor Bonaire vast te stellen én het nationale klimaatbeleid te voorzien van duidelijke, juridisch bindende reductiedoelen.
De procedure is aangespannen door Greenpeace Nederland, die namens de inwoners van Bonaire optrad in een collectieve actie op grond van de WAMCA. Centraal stond de vraag of de Staat voldoende tijdige en passende maatregelen heeft genomen om Bonaire te beschermen tegen klimaatverandering (adaptatie) en of het Nederlandse klimaatbeleid voldoet aan de internationale verplichting tot een eerlijke bijdrage aan de beperking van de mondiale opwarming (mitigatie).
Onvoldoende bescherming en verboden onderscheid
De rechtbank komt tot de conclusie dat de Staat de positieve verplichtingen uit artikel 8 EVRM heeft geschonden en daarnaast in strijd heeft gehandeld met het discriminatieverbod van artikel 14 EVRM en artikel 1 van het Twaalfde Protocol. Volgens de rechtbank is het geheel aan genomen maatregelen voor Bonaire ontoereikend, terwijl al decennialang bekend is dat kleine eilanden bijzonder kwetsbaar zijn voor klimaatverandering en bovendien beschikken over beperkte financiële en bestuurlijke slagkracht.
De huidige situatie leidt ertoe dat inwoners van Bonaire minder bescherming genieten dan inwoners van Europees Nederland. Dat acht de rechtbank niet objectief gerechtvaardigd, temeer nu Bonaire al concrete en toenemende schade ondervindt van klimaatverandering, waaronder zeespiegelstijging, extreme regenval, hittestress, aantasting van infrastructuur en bedreiging van cultureel erfgoed. De extra kwetsbaarheid door armoede weegt daarbij zwaar mee.
De rechtbank draagt de Staat op uiterlijk in 2030 een volwaardig klimaatadaptatieplan voor Bonaire vast te stellen en in werking te laten treden. Dat voor Europees Nederland sinds 2016 een nationale adaptatiestrategie bestaat, terwijl voor Bonaire nog altijd geen integraal beleid is ontwikkeld en geen duidelijk tijdpad bestaat, is volgens de rechtbank onaanvaardbaar.
Aanscherping klimaatbeleid en bindende doelen
Bij haar beoordeling sluit de rechtbank aan bij de recente KlimaSeniorinnen-uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. In klimaatzaken geldt een integrale toets, waarbij mitigatie- en adaptatiemaatregelen, samen met procedurele waarborgen, in onderlinge samenhang worden beoordeeld. Klimaatverandering vormt een ernstige bedreiging voor door het EVRM beschermde rechten en staten dragen een eigen verantwoordelijkheid om daartegen op te treden, ongeacht hun relatieve aandeel in de wereldwijde uitstoot.
Op het punt van mitigatie oordeelt de rechtbank dat het Nederlandse klimaatbeleid – zowel in het verleden als thans – tekortschiet. Er ontbreken onder meer wettelijk verankerde emissietrajecten richting netto-nul en een nationaal carbonbudget dat inzichtelijk maakt hoe Nederland bijdraagt aan het behalen van de 1,5-gradendoelstelling.
De Staat wordt daarom veroordeeld om binnen achttien maanden duidelijke en bindende doelen voor de reductie van broeikasgasemissies vast te stellen voor de gehele economie, inclusief bindende tussendoelen tot 2050, en deze vast te leggen in nationale regelgeving. De rechtbank bepaalt daarbij expliciet dat de Staat ook bij het instellen van hoger beroep moet aanvangen met de uitvoering van het vonnis.
Kamerbrief: eerste duiding door het kabinet
In een Kamerbrief van 2 februari 2026 hebben minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei), minister Tieman (Infrastructuur en Waterstaat) en staatssecretaris Van Marum (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) de Eerste Kamer geïnformeerd over de uitspraak en een eerste duiding gegeven. Het kabinet onderschrijft daarin dat de rechtbank heeft geoordeeld dat het huidige klimaatmitigatiebeleid voor Europees Nederland en het adaptatiebeleid voor Bonaire in strijd zijn met het EVRM.
Het kabinet benadrukt dat de uitspraak nadere en zorgvuldige bestudering vergt. Tegelijkertijd wordt erkend dat aanvullende stappen noodzakelijk zijn om te voldoen aan het vonnis. Het volgende kabinet zal moeten beslissen over de concrete invulling van de opgelegde verplichtingen en over het al dan niet instellen van hoger beroep. Indien hoger beroep wordt ingesteld, zal de Kamer daarover worden geïnformeerd.

