Raad van State levert aandachtspunten bij wetsvoorstel verhoging eigen risico

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft op 29 april 2026 advies uitgebracht over een wetsvoorstel dat het verplicht eigen risico in de zorgverzekering per 2027 verhoogt. Hoewel de Afdeling begrip toont voor delen van het voorstel, plaatst zij ook meerdere kanttekeningen bij de uitwerking en de gevolgen ervan.

Aanleiding voor het wetsvoorstel is het aflopen van de tijdelijke bevriezing van het eigen risico eind 2026. Hierdoor zal de bestaande wettelijke regeling, waarbij het eigen risico wordt aangepast aan de ontwikkeling van de zorgkosten, automatisch weer van kracht worden. Het kabinet stelt daarnaast voor om het bedrag in 2027 extra te verhogen, bovenop deze indexatie. Daarmee komt het verplicht eigen risico uit op 455 euro.

De Raad van State begrijpt dat de regering de indexatie opnieuw wil laten gelden en daarbij een correctie wil doorvoeren. Tegelijkertijd benadrukt de Afdeling dat het eigen risico de afgelopen jaren regelmatig onderwerp is geweest van politiek en maatschappelijk debat. Juist daarom moet beleid op dit punt voorspelbaar en consistent zijn, zowel voor burgers als voor uitvoerende partijen.

Voor de langere termijn wijst de Afdeling op de noodzaak van een stabielere benadering. Daarbij moet een evenwicht worden gevonden tussen het deel van de zorgkosten dat burgers zelf betalen via het eigen risico en het deel dat collectief wordt gefinancierd via de premie.

Bewustzijn van zorgkosten

Volgens de regering heeft de verhoging van het eigen risico als doel dat verzekerden een groter deel van de zorgkosten zelf dragen. Dit zou ertoe moeten leiden dat mensen bewuster omgaan met hun zorggebruik. Door deze financiële prikkel zouden zij beter afwegen of zorg op dat moment noodzakelijk is, wat uiteindelijk zou bijdragen aan een beperking van de zorguitgaven.

Naast de verhoging van het eigen risico kondigt de regering een aanvullende maatregel aan voor de toekomst. Vanaf 2028 wil zij het eigen risico in de medisch-specialistische zorg opdelen, zodat per behandeling een maximum geldt. Deze zogenoemde tranchering maakt geen deel uit van het huidige wetsvoorstel, maar zal later worden uitgewerkt.

Volgens de regering kan deze maatregel de financiële drempel voor zorg verlagen en voorkomen dat mensen zorg mijden. Tegelijkertijd zou het beoogde kostenbewustzijn behouden blijven, doordat de eigen bijdrage over meerdere momenten wordt gespreid.

Flankerend beleid en rol van gemeenten

In de toelichting bij het wetsvoorstel wordt benadrukt dat aanvullende maatregelen nodig zijn om de financiële gevolgen op te vangen. De regering noemt onder meer de zorgtoeslag en ondersteuning via gemeenten, bijvoorbeeld de Wet maatschappelijke ondersteuning en gemeentelijke collectieve verzekeringen.

De Raad van State plaatst hier kanttekeningen bij. Volgens de Afdeling wordt niet duidelijk of gemeenten in staat zijn om deze rol daadwerkelijk te vervullen. Ook blijft onduidelijk welke gevolgen het wetsvoorstel heeft voor gemeenten en of hierover overleg heeft plaatsgevonden. De Raad adviseert om deze punten nader toe te lichten.

Hoewel er dus begrip is voor de hervatting van de indexatie en de aanvullende verhoging, benadrukt de Afdeling het belang van consistent beleid en een zorgvuldige afweging van de financiële gevolgen. Zij adviseert de regering om de gesignaleerde aandachtspunten verder uit te werken voordat het voorstel wordt ingediend.