Kinderen van Ruinerwold starten civiele procedure tegen vader: kans van slagen?

De vier oudste kinderen van het gezin in de zaak Ruinerwold starten een civiele procedure tegen hun vader, Gerrit Jan van D. Begin maart van dit jaar werd de strafrechtelijke vervolging van hun vader nog gestaakt omdat hij onvoldoende ‘fit to stand trial’ zou zijn na een beroerte in 2016.

De advocaat van de vier oudste kinderen, slachtoffer- en letselschadeadvocaat Corinne Jeekel, laat weten dat deze procedure voor hen belangrijk is nu de strafrechtelijke weg is afgesloten. Het gaat hen met name om gerechtigheid en erkenning, aldus de advocaat. Volgens Jeekel staat Van D. momenteel niet onder curatele en is hij daarmee strikt genomen handelingsbekwaam.

Slagingskans civiele procedure

Heeft het inslaan van de civiele weg kans van slagen? Ja, meent hoogleraar privaatrecht en plaatsvervangend rechter Lodewijk Smeehuijzen. Of Van D. zich wel of niet kan uiten, speelt bij de civiele procedure volgens hem namelijk geen rol, maar gaat het om de vaststelling van de feiten. “De civiele rechter moet weten wat er is gebeurd,” vertelt hij in Trouw. “Heel vaak zijn er bewijsproblemen en dan moet de civiele rechter een inschatting maken van de waarschijnlijkheid dat het gebeurd is. In een zaak als deze weten we ook veel wel, en de rechter heeft daar dan wel een oplossing voor.” Wel problematisch zou nog kunnen zijn dan Van D. ook hier een advocaat zal moeten inschakelen. Als die onvoldoende met hem kan communiceren, zou dat nog een kink in de kabel kunnen vormen.

Hoe dat gaat lopen, is dus nog de vraag. Van D. kan in ieder geval omstreeks 23 april een dagvaarding op de deurmat verwachten.

Gezin Ruinerwold

De negen kinderen van het gezin, door de gelijknamige documentaire inmiddels bekend als de ‘Kinderen van Ruinerwold’, leefden jarenlang verscholen op diverse plekken in Nederland. In 2010 verhuisde het gezin naar een boerderij aan de Buitenhuizerweg vlakbij het Drentse dorp Ruinerwold. De drie oudste kinderen woonden toen al niet meer bij de familie. De oudste dochter, Mar Jan (30), vertrok in 2008. Oudste zoon Shin (31) verliet het gezin in 2009. Edino (28) liep weg in 2010. Zij hebben daarom nooit in Ruinerwold gewoond. Het was het vierde kind van het gezin, de 27-jarige Israël (ook wel ‘Jan’) die in oktober 2019 een café in Ruinerwold binnenliep en alarm sloeg. Daarnaast ging de zaak in sneltreinvaart rollen.

Strafzaak Gerrit Jan van D.

De 68-jarige Van D. werd door het Openbaar Ministerie onder meer beschuldigd van gijzeling, wederrechtelijke vrijheidsberoving en mishandeling van zijn negen kinderen en van seksueel misbruik van twee van hen vóór hun zestiende jaar. Volgens het oordeel van de rechtbank heeft de beroerte er in 2016 echter voor gezorgd dat “het taalbegrip en de taalproductie van verdachte is aangetast”, waardoor hij “behoudens het maken van enkele klanken, niet in staat is te spreken”. Ook zou zijn begrip van zowel geschreven als gesproken taal ernstig zijn verstoord. Voortzetting van het proces zou daarmee een schending van artikel 6 EVRM, dat het recht op een eerlijk proces behelst, kunnen opleveren. Verder zegt de rechtbank in diens uitspraak:

“Gelet op de testresultaten en de bij verdachte geconstateerde hersenbeschadiging, concluderen de deskundigen dat niet valt te controleren wat verdachte precies begrijpt en of de antwoorden die hij geeft, betrekking hebben op de vragen die hem worden gesteld. Verdachte is mogelijk wel in staat te begrijpen dat hij wordt berecht, aldus de deskundigen, maar de complexiteit van begrip die nodig is om de rechtsgang procesmatig en inhoudelijk te doorzien, kan hij niet opbrengen. De deskundigen schatten in dat verdachte met name niet in staat zal zijn zich tegen de vervolging te verweren.” (Rb. Noord-Nederland 4 maart 2021, ECLI:NL:RBNNE:2021:671)

Rechtszaak Josef B.

Naast Gert Jan van D. moest ook de huurder van de boerderij, klusjesman Josef B. (60), in maart 2021 voor de rechter verschijnen. Hij wordt – in tegenstelling tot Van D. – wel strafrechtelijk berecht voor zijn daden. Hij zou een volgeling van Van D. zijn en was volgens het Openbaar Ministerie de steun en toeverlaat van de vader van het gezin. Zou zo B. voor de boodschappen voor het gezin zorgen en kluste hij aan de zwaar vervallen boerderij. Deze zaak loopt momenteel nog.

Documentaire ‘De Kinderen van Ruinerwold’

Documentairemaker Jessica Villerius volgde de vier oudste kinderen van het gezin in de periode november 2019 tot maart 2021. Het leverde de vijfdelige documentaire ‘De Kinderen van Ruinerwold’ op. De eerste vier delen werden uitgezonden door NPO 1 in de periode 24 maart tot 14 april 2021. Het laatste deel, waarin wordt besproken hoe de drie oudste kinderen het leven na hun vertrek uit het gezin oppakten, is alleen online te bekijken. De afleveringen trokken gemiddeld zo’n 1,3 miljoen kijkers.

De jongste vijf kinderen – inmiddels allen meerderjarig – zijn hun vader altijd blijven steunen. Echter, aan het eind van de vierde aflevering van de documentaire blijkt dat een van hen inmiddels ook zijn of haar handen van Van D. heeft afgetrokken. De overige vier kinderen wonen nog samen met hun vader op een onbekende plek.

Bekijk hier de documentaire: aflevering 1 / aflevering 2 / aflevering 3 / aflevering 4 / aflevering 5

Lees daarnaast in deze blog meer over de ervaringen van advocaat Corinne Jeekel over deze zaak.