Het recht van de minderjarige op rechtsbijstand

Op 15 mei 2019 werd in het Staatsblad bekend gemaakt dat er drie artikelen aan het Wetboek van Strafvordering zullen worden toegevoegd om de positie van de minderjarige te versterken. De minderjarige die verdacht wordt van een strafbaar feit kan nu geen afstand meer doen van het recht op een advocaat en krijgt een (piket)advocaat toegewezen als hij of zij in de avonduren naar huis wordt gezonden om de volgende dag verhoord te kunnen worden.

Aanleiding hiertoe was de Europese Richtlijn 2016/800/EU betreffende bijzondere waarborgen voor kinderen die in Nederlands recht moest worden omgezet. Afgelopen april benadrukte de Kinderombudsman in haar rapport dat minderjarige verdachten veel te makkelijk worden vastgehouden. Ook kwam zij tot de bevinding dat het proces hiertoe en de afwegingen daarbij te onzorgvuldig worden gemaakt.

De toevoeging van de nieuwe artikelen zal er toe leiden dat het makkelijker wordt om een minderjarige in de avonduren terug naar huis te sturen als er geen piketadvocaat meer beschikbaar is (de avondpiketdienst eindigt over het algemeen om acht uur ’s avonds). Dit gezien het feit dat de minderjarige zich de volgende dag meldt voor verhoor én het recht op rechtsbijstand op basis van de piketvergoeding behoudt. Voorheen was de minderjarige tijdens een later verhoor niet verzekerd van rechtsbijstand door een advocaat die de overheid vergoedt.

De wetswijziging versterkt de positie van de minderjarige in de zin dat een minderjarige slechts op het politiebureau aanwezig is voor zover dat een strikte noodzakelijkheid is. In jeugd(straf)zaken is het op grond van de wet zo dat de minderjarige in beginsel – tenzij een minderjarige op heterdaad betrapt wordt bij het plegen van een strafbaar feit – eerst uitgenodigd moet worden voor een verhoor, alvorens aangehouden te worden.

Ondanks dat de wetswijziging een stap in de goede richting is, is er nog geen oplossing voor het feit dat er een piketvergoeding ontbreekt in de situatie van een ontbieding van een minderjarige voor een verhoor.