AI-hallucinatie kost advocaat ruim 2.300 euro extra aan proceskosten

Een advocaat heeft zijn cliënten een flinke extra proceskostenrekening bezorgd door een niet-bestaand citaat uit een arrest in een processtuk op te nemen. De rechtbank Amsterdam noemt de fout kwalijk en heeft daarom 2.315,50 euro aan extra proceskosten opgelegd.

De zaak draaide om een geschil over de verkoop van een bedrijf. Tijdens de procedure verwezen de gedaagden naar het bekende DSM/Fox-arrest van de Hoge Raad uit 2004, een klassiek arrest over de uitleg van overeenkomsten. Het citaat dat de advocaat daarbij gebruikte, bleek alleen nergens in het arrest te staan.

De eisers ontdekten het probleem tijdens de voorbereiding op de zitting. Zij konden het aangehaalde citaat niet terugvinden en vroegen tijdens de zitting om uitleg. Het fictieve citaat had hen namelijk op het verkeerde been gezet bij hun voorbereiding.

De rechtbank besloot vervolgens de advocaat van de gedaagden hierover aan de tand te voelen. Een duidelijke verklaring voor het gebruik van het citaat bleef echter uit. Daarmee was voor de rechtbank duidelijk dat sprake was van een niet-bestaande passage uit rechtspraak. Hoewel de fout betrekking had op één citaat, vond de rechtbank de gevolgen ervan serieus genoeg om daar een financiële consequentie aan te verbinden.

Extra proceskosten voor de fout

Volgens de rechtbank had het verzonnen citaat zowel de eisers als de rechtbank onnodig extra tijd en aandacht gekost. Dat rekent de rechtbank de partij die het citaat had aangevoerd aan.

Normaal gesproken worden proceskosten volgens vaste tarieven berekend. In deze zaak besloot de rechtbank daarvan af te wijken. Voor de tijd die verloren was gegaan door het onjuiste citaat werd een extra halve punt aan proceskosten toegekend. Dat komt neer op 2.315,50 euro.

De financiële gevolgen zijn daarmee voor de cliënten van de advocaat. Zij verloren de procedure en moeten naast de reguliere proceskosten ook dit extra bedrag betalen. De totale proceskostenveroordeling komt daardoor uit op 26.100,85 euro.

Eerste financiële tik voor AI-gebruik

Dat een rechter kritisch reageert op onjuiste informatie uit AI is op zichzelf niet nieuw. Wel bijzonder is dat de rechtbank Amsterdam daar in deze zaak daadwerkelijk een financieel gevolg aan verbindt.

De uitspraak laat daarmee zien dat het gebruik van AI in de juridische praktijk niet alleen een kwestie van zorgvuldigheid is. Wanneer een advocaat door AI gegenereerde informatie zonder voldoende controle in een processtuk opneemt, kan dat ook rechtstreeks gevolgen hebben voor de cliënt.

Voor advocaten ligt daar dus een duidelijke verantwoordelijkheid: een overtuigend klinkend citaat is nog geen bestaand citaat. In deze zaak bleek één niet-bestaande passage uit een bekend arrest uiteindelijk goed te zijn voor een rekening van ruim tweeduizend euro.