ECLI:NL:RBNHO:2018:6085 (Vuurwerkongeval)

Vuurwerkongeval, 18 juli 2018
(ECLI:NL:RBNHO:2018:6085)

Essentie  
Kelderluik-arrest. Aansprakelijkheid schade door meenemen illegaal vuurwerk naar bedrijfsfeest. 
 
Rechtsregel 
Gedaagde voor 35% aansprakelijk voor  schade die ontstaan is door het binnen afsteken van zwaar vuurwerk. Hij had het vuurwerk meegenomen, eiser had het afgestoken. Daarom ook eigen schuld aan zijn zijde. Vanwege WA-verzekering gedaagde 50/50 verdeling

Inhoud arrest
Het gaat hier om een bedrijf dat op 10 december 2010 een feest houdt. Om half 10 ’s avonds belt een van de werknemers (hierna: de heer X) zijn vriendin op, of zij hem wil komen halen. Zijn vriendin vraagt een ander (hierna: gedaagde) om hem op te gaan halen.  
 
Gedaagde komt om kwart voor tien op het feest aan. Gedaagde heeft vuurwerk bij zich. Het betreft een ‘Cobra 6’, waarvan het bezit verboden is. Gedaagde laat het vuurwerk zien aan de heer X, die hij op kwam halen. De heer X pakt het vuurwerk en gaat samen met gedaagde de zaal in waar het feest is. Het vuurwerk gaat van hand tot hand en komt uiteindelijk bij een bepaalde werknemer terecht (hierna: eiser). 
  
Eiser steekt het stuk vuurwerk in de zaal aan en krijgt het niet voor elkaar om het tijdig naar buiten te brengen. Het gaat in zijn hand af. Door de explosie verliest eiser een groot deel van zijn rechterhand  en raakt hij volledig arbeidsongeschikt. Gedaagde wordt door de politierechter op 13 juli 2012 veroordeeld voor bezit van verboden vuurwerk. 
 
Eiser stapt naar de rechtbank. Hij voert aan dat gedaagde aansprakelijk is voor zijn schade, omdat hij op onrechtmatige wijze een gevaarlijke situatie heef gecreëerd. Het was gedaagde bekend dat op het feest veel alcohol wordt gedronken en dat de werknemers daardoor minder goed opletten. Verder was gedaagde bekend met de grote impact en korte ontstekingstijd van het vuurwerk, omdat hij eerder die dag ook al dergelijk vuurwerk had afgestoken. Toch heeft hij het meegenomen en ook nog eens laten afpakken, waardoor hij de controle erover kwijt was. Eiser wist niet dat zo zwaar en illegaal vuurwerk was. Bovendien had hij flink gedronken. Gedaagde had het ongeval makkelijk kunnen voorkomen door het vuurwerk niet mee te nemen of in ieder geval bij hem moeten houden.  

Eiser
vordert: 

  • Een verklaring voor recht dat gedaagde aansprakelijk is voor zijn schade; 
  • Een veroordeling tot schadevergoeding, waaronder smartengeld, voor alle geleden en nog te lijden schade, nader op te maken bij staat, vermeerderd met wettelijke rente; 
  • Een veroordeling in de kosten van het geding. 

 Gedaagde betwist dit alles. Hij stelt dat hij niet de bewuste intentie had om het vuurwerk mee te nemen. Hij had niet door dat het nog in zijn jaszak zat. Hij wilde het bovendien in de auto laten, maar de heer X heeft het afgepakt en meegenomen. Hij is enkel veroordeeld voor het bezit van het vuurwerk, dit impliceert niet dat hij onrechtmatig heeft gehandeld. Volgens gedaagde is het eisers eigen schuld. Hij heeft zelf het vuurwerk gepakt, hij was 35 jaar en wist dat het gevaarlijk is om vuurwerk binnen af te steken. Ondanks dat de andere werknemers schreeuwden dat hij het niet aan moest steken, heeft hij dat toch gedaan. Hij was zich bewust van het gevaar, omdat hij half onder tafel is gaan zitten om het lont aan te steken. Mocht er al sprake zijn van een causaal verband, dan is de bijdrage van eiser veel ernstiger en valt de juridische balans in het nadeel van eiser uit (6:101, lid 1 BW). 
 
Eiser baseert zijn vordering op het bekende Kelderluik-arrest. In HR Martina/Curacao (HR 28 juni 2013, ECLI:NL:CRVB:2013:47) zijn de vereisten wat moderner omschreven: 
 
Bij de beantwoording van de vraag of iemand veiligheidsmaatregelen dient te treffen ter voorkoming van de verwezenlijking van een door hem in het leven geroepen gevaar, dient te worden gelet op (1) in hoeverre de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid en voorzichtigheid waarschijnlijk is, (2) hoe groot de kans is dat daaruit ongevallen ontstaan, (3) hoe ernstig de gevolgen kunnen zijn en (4) in hoeverre het nemen van veiligheidsmaatregelen bezwaarlijk is. 
 
De rechtbank is ten eerste van oordeel dat deze criteria van toepassing zijn op deze zaak, omdat de combinatie van ruim alcoholgebruik en illegaal vuurwerk potentieel gevaarlijk worden geacht. Door het vuurwerk niet van de heer X af te pakken, maar toe te laten dat hij het mee naar binnen nam, heeft gedaagde een gevaar in het leven geroepen waaruit het ongeval is ontstaan.  
 
Criterium 1 
Als alcohol wordt gedronken, is er een grote kans dat het normale niveau van oplettendheid en voorzichtigheid niet in acht wordt genomen. Gedaagde had zich hiervan bewust kunnen zijn. Hij was er in ieder geval bij aankomst op het feest van op de hoogte dat de heer X teveel had gedronken.  Hij had er daarom rekening mee kunnen houden dat dit – omdat het een bedrijfsfeest in de avond is – voor meer mensen zou gelden. 

Criterium 2
De kans dat het zware vuurwerk binnen wordt aangestoken, is klein, maar niet denkbeeldig. Dit is – gelet op het volgende criterium – hier voldoende.  

 Criterium 3
In het algemeen kunnen de gevolgen van illegaal, zeer zwaar vuurwerk heel ernstig zijn. Mede gelet op alle reclame van Sire rondom de jaarwisseling, kan het worden aangenomen dat de samenleving hiermee bekend is.  

 Criterium 4
Gedaagde had het vuurwerk zodra ze binnen waren terug kunnen pakken van de heer X. Niet gebleken is dat gedaagde dit heeft geprobeerd. 

 Conclusie onrechtmatige daad
Gedaagde heeft onrechtmatig gehandeld. Bij dit oordeel speelt een grote rol dat gedaagde wist of behoorde te weten dat de gevolgen van het ondeskundig afsteken van zwaar, illegaal vuurwerk tot ernstige gevolgen kan leiden. Bovendien was het nemen van veiligheidsmaatregelen eenvoudig. Hij is dan ook aansprakelijk voor de schade van eiser. 

 Eigen schuld eiser 6:101 BW
Hiervan kan alleen sprake zijn als er aan de benadeelde toe te rekenen omstandigheden zijn. Die zijn er, volgens de rechtbank: eiser heeft extreem onvoorzichtig gehandeld en lijkt dit ook toe te geven. Het feit dat hij heeft gedronken, maakt dat niet anders. Hij heeft ook onvoorzichtig gehandeld door zoveel te drinken dat hij zijn handelen niet meer kon overzien. Als gevolg hiervan hebben beide partijen voor 50% schuld aan de schade (als uitgangspunt).  

 Verdeling schade
Vervolgens moet worden gekeken of er aanleiding is voor een andere verdeling.      

Stap 1: het gedrag van eiser is meer verwijtbaar dan dat van gedaagde, omdat hij het vuurwerk daadwerkelijk heeft afgestoken. Daarom de verdeling 70/30%.  

Stap 2: doordat eiser ernstig letsel heeft opgelopen, ziet de rechtbank toch aanleiding om een ander verdeling toe te passen: uit billijkheid 65% voor eiser en 35% voor gedaagde. 

Stap 3: het feit dat gedaagde een WA-verzekering heeft, biedt de rechtbank de ruimte om de verdeling toch 50/50 te doen. De rechtbank zal echter teruggaan naar 65/35 als de verzekeraar van gedaagde zich (met succes) op een uitsluitingsclausule beroept. 

De rechtbank verklaart voor recht dat gedaagde voor 50% aansprakelijk is voor de schade die eiser heeft opgelopen, indien zijn WA-polis de schade dekt. Als dat niet het geval is, dan voor 35%. De rechtbank veroordeelt gedaagde dan ook om dat gedeelte van de schade te betalen aan eiser. Tenslotte wordt gedaagde veroordeeld in de kosten van het geding.