ECLI:NL:RBGEL:2022:2816 (onterecht negatief bindend studieadvies gegeven door ArtEZ)

Rechtbank Gelderland, 8 juni 2022, Onderwijsinstelling ArtEZ handelt onrechtmatig jegens studente vanwege het onterecht geven van negatief bindend studieadvies
(ECLI:NL:RBGEL:2022:2816)

Essentie

Wegens een schorsing van een examinator en afwezigheid van de tweede beoordelaar, krijgt een studente geen eerlijke en reële kans om haar tentamen opnieuw te laten beoordelen. Hierdoor wordt ze met een onvoldoende beoordeeld, waarna zij niet genoeg studiepunten heeft behaald en een negatief bindend studieadvies toegekend krijgt. Zij loopt hierdoor de nodige studievertraging op, wat schade in de vorm van een studieschuld en vertraagde instap op de arbeidsmarkt oplevert. Valt dit onder het eigen risico van de student of ligt de schuld bij de onderwijsinstelling, wegens onzorgvuldig handelen?

Rechtsregel

Van iedere hoger onderwijsinstelling mag verwacht worden dat zij de nodige maatregelen treft zodat een student een eerlijke en reële mogelijkheid heeft om aan te tonen dat hij of zij beschikt over het voorgeschreven niveau van kennis, inzicht en vaardigheden. Een hoger onderwijsinstelling kan aan een student een bindend negatief studieadvies geven wanneer de student, met inachtneming van de persoonlijke omstandigheden, niet geschikt wordt geacht voor de opleiding.

Op een hoger onderwijsinstelling rust tevens een zorgplicht tegenover de bij haar ingeschreven studenten. Het handelen van een onderwijsinstelling dient beoordeeld te worden naar de norm van hetgeen van een redelijk handelende en redelijk bekwame onderwijsinstelling mag worden verwacht.

Inhoud uitspraak

Feiten

Voor de opleiding Crossmedia Design waarvan eiseres in het propedeusejaar ingeschreven stond, vond in juni van 2019 een tentamen plaats. Hiervoor moesten de studenten de door hem/haar vervaardigde opdrachten presenteren aan de examinator. Betrokkene 1 was hierbij aangewezen als examinator. Daarnaast was betrokkene 2 ook aanwezig bij de tentamens. Zij was echter tijdens het tentamen van eiseres afwezig vanwege een telefoongesprek. Betrokkene 1 had eiseres een voldoende beoordeling gegeven na haar tentamen. Kort daarna is betrokkene 1 geschorst als examinator door de examencommissie, waarbij al zijn beoordelingen kwamen te vervallen. De reden hiervoor was dat betrokkene 1 een vriendschappelijke relatie zou hebben met de vader van eiseres, waardoor zij in een voorkeurspositie zou komen te staan.

Omdat betrokkene 2 niet bij het tentamen van eiseres aanwezig was, werd aan eiseres gevraagd om drie foto’s te sturen voor een nieuwe beoordeling. Volgens betrokkene 2 kon zij eiseres echter niet op basis van enkel die drie foto’s beoordelen. Er werd een nieuwe datum voorgesteld waarop eiseres haar tentamen kon herkansen, maar hier kon zij niet bij aanwezig zijn wegens een zeilkamp. Hierna is de herkansing naar een latere datum verzet.

Door de vader van eiseres is voor de herkansing een klacht ingediend tegen betrokkene 2 namens eiseres. De herkansing heeft alsnog plaatsgevonden, waarna eiseres met een onvoldoende werd beoordeeld. Eiseres had voor de herkansing een voorwaardelijk negatief bindend studieadvies gekregen. Tenzij ze voor het einde van het propedeusejaar minstens 45 studiepunten zou behalen, mocht zij niet verder met de opleiding. Omdat eiseres voor de herkansing een onvoldoende kreeg, kwam zij drie studiepunten te kort. Naar aanleiding van de klacht tegen betrokkene 2 heeft in september een gesprek plaatsgevonden waarbij aan eiseres nog een extra tentamenmogelijkheid werd aangeboden. Hiermee zou zij met een vervangende opdracht nog kans hebben op de vier studiepunten die voor het vak gegeven konden worden. De voorwaarde hiervoor was echter wel dat zij de klacht moest intrekken. Eiseres kreeg slechts twee dagen de tijd om op dit voorstel te reageren. Desondanks dat zij had gereageerd te willen overleggen met haar vader, werd het voorstel na deze twee dagen weer ingetrokken.

Het voorwaardelijk negatief bindend studieadvies werd vervolgens definitief, waarop eiseres bezwaar maakte bij de examencommissie. Deze verklaarde het bezwaar ongegrond, waarna eiseres in beroep ging bij het College van Beroep voor de Examens ArtEZ (Hierna: Cobex). In juli 2020 heeft de examencommissie het negatief bindend studieadvies ingetrokken.

Eiseres vordert van ArtEZ schadevergoeding op grond van onrechtmatig handelen. Ten gevolge van het onrechtmatig handelen heeft eiseres namelijk studievertraging opgelopen en daardoor schade geleden.

Oordeel Rechtbank

De rechtbank is van oordeel dat ArtEZ onzorgvuldig heeft gehandeld jegens eiseres.
Allereerst oordeelt zij dat de examencommissie goed heeft gehandeld door betrokkene 1 tijdig te schorsen als examinator. Hierbij heeft zij echter wel de individuele belangen van eiseres links laten liggen. Zij heeft geen eerlijke en reële kans gekregen om te laten zien dat zij over de vaardigheden beschikte om het vak te halen. De volgende omstandigheden hebben geleid tot dit oordeel:

– Eiseres verkeerde gerechtvaardigd in de veronderstelling dat zij een voldoende had gehaald voor het vak. Hierdoor kan het haar niet verweten worden dat zij haar opdrachten na het tentamen heeft vernietigd. Dat zij dus alleen nog foto’s had om te laten zien voor de tweede beoordeling kan haar dan ook niet worden verweten.
– Van de onderwijsinstelling had verwacht mogen worden dat zij meer maatwerk had geleverd. Er was namelijk van tevoren al bekend dat betrokkene 1 een vriendschappelijke relatie had met de vader van eiseres, maar toch is hij aangewezen als examinator.
– ArtEZ had de tweede beoordeling niet mogen laten uitvoeren door betrokkene 2. Dit omdat er een klachtprocedure lopende was. In deze periode mocht van een redelijk handelende en bekwame onderwijsinstelling verwacht worden dat eiseres beoordeeld werd door de docent waartegen zij een klacht had ingediend.
– De missende studiepunten die geleid hebben tot een negatief bindend studieadvies zijn volgens de rechtbank te wijten aan het onzorgvuldig handelen van ArtEZ. Onder deze omstandigheden had de examencommissie volgens de rechtbank dan ook geen negatief bindend studieadvies mogen geven aan eiseres.

De rechtbank is hiernaast wel van oordeel dat de schade die eiseres heeft geleden voor een gedeelte haar eigen schuld is geweest. Zij heeft namelijk niet actief geprobeerd de eerdere vakken waarvoor zij een onvoldoende behaald heeft te herkansen. Door te wachten tot het eind van het jaar om de benodigde studiepunten te halen, met de kans op een onvoldoende voor het betreffende tentamen, heeft zij een risico genomen. Eiseres had andere vakken kunnen herkansen en hiermee ook de 45 studiepunten kunnen behalen. Hiermee had zij de schade zelf kunnen beperken en dit is dan ook haar eigen schuld.

Conclusie

Omdat de rechtbank van oordeel is dat, ookal had eiseres er meer aan kunnen doen de schade te beperken door andere vakken te herkansen, de onderwijsinstelling ArtEZ vooralsnog onrechtmatig en onzorgvuldig heeft gehandeld jegens eiseres. Het kan eiseres niet verweten worden dat zij een onvoldoende beoordeling heeft gekregen voor het betreffende tentamen, en ArtEZ had redelijkerwijs meer maatwerk moeten leveren. De rechtbank is van oordeel dat ArtEZ driekwart van de schade die eiseres als gevolg van de studievertraging heeft geleden dient te vergoeden. De overige schade komt voor eigen rekening van eiseres.