ECLI:NL:GHARL:2026:3183 (Waar eindigt vrijheid van meningsuiting en begint onrechtmatigheid?)

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 26 mei 2026, Vrijheid van meningsuiting vs. eer en goede naam

(ECLI:NL:GHARL:2026:3183)

Essentie

Deze zaak draait om een botsing tussen de vrijheid van meningsuiting en de bescherming van eer en goede naam. Civitas Christiana publiceerde het zogenoemde “Zwartboek Lentekriebels”, waarin stevige beschuldigingen werden geuit richting Stichting Rutgers over haar lesmateriaal voor relationele en seksuele vorming in het basisonderwijs. Centraal staat de vraag in hoeverre scherpe maatschappelijke kritiek mag omslaan in onrechtmatige beschuldigingen.

Rechtsregel

Vrijheid van meningsuiting (artikel 7 Grondwet en artikel 10 EVRM) is een fundamenteel recht, maar niet onbeperkt. Beperkingen zijn toegestaan wanneer deze bij de wet zijn voorzien en noodzakelijk zijn ter bescherming van de rechten en reputatie van anderen.

Bij een botsing tussen de vrijheid van meningsuiting en eer en goede naam moet een belangenafweging worden gemaakt. Daarbij spelen onder meer de aard en ernst van de uitlatingen, de feitelijke grondslag, de maatschappelijke positie van partijen en de ernst van de mogelijke gevolgen een rol. Hoe ernstiger de beschuldiging, hoe zwaarder de feitelijke onderbouwing moet zijn.

Inhoud uitspraak

Feiten

Civitas Christiana publiceert het “Zwartboek Lentekriebels” en verspreidt dit onder andere via haar website en aan politici en ministeries. In het Zwartboek wordt Stichting Rutgers, ontwikkelaar van lesmateriaal voor seksuele voorlichting op scholen, in verband gebracht met ernstige beschuldigingen, waaronder het seksualiseren van kinderen en het normaliseren van pedofilie.

De stichting stelt dat deze uitlatingen onrechtmatig zijn en start een kort geding. De voorzieningenrechter verbiedt onder meer de verdere verspreiding van het Zwartboek en legt Civitas een gebod op om bepaalde uitlatingen te staken.

In hoger beroep verzoekt Civitas om opheffing of beperking van deze verboden, onder verwijzing naar haar recht op vrijheid van meningsuiting en godsdienstvrijheid.

Oordeel

Het gerechtshof oordeelt dat sprake is van een ernstige botsing tussen grondrechten. Hoewel Civitas in beginsel ruimte heeft om scherpe kritiek te uiten op het lesmateriaal van Rutgers en het onderwijs rond seksuele voorlichting, overschrijdt zij volgens het hof de grenzen van de vrijheid van meningsuiting waar zij Stichting Rutgers in verband brengt met pedofilie en het aanzetten van kinderen tot seksuele handelingen.

Het hof benadrukt dat voor dergelijke ernstige beschuldigingen een voldoende feitelijke grondslag ontbreekt. Bovendien kunnen dezelfde maatschappelijke bezwaren ook worden geuit zonder dergelijke zwaar belastende en schadelijke kwalificaties.

Bij de belangenafweging weegt zwaar mee dat de uitlatingen van Civitas kunnen leiden tot ernstige reputatieschade, bedreigingen en maatschappelijke verharding richting Rutgers en haar medewerkers.

Afweging en uitkomst

Het hof stelt dat de belangen van de Stichting bij bescherming van haar reputatie zwaarder wegen dan het belang van Civitas om het Zwartboek in deze vorm te verspreiden. Daarbij weegt mee dat minder schadelijke manieren bestaan om kritiek te uiten.

Het verbod op verspreiding van het Zwartboek blijft daarom grotendeels in stand, evenals het gebod om bepaalde uitlatingen te staken wordt bevestigd en verduidelijkt.

Conclusie

Kritiek op onderwijs en lesmateriaal is ruim beschermd onder de vrijheid van meningsuiting, maar stopt waar ernstige beschuldigingen zonder feitelijke basis worden gedaan. In dit geval prevaleert de bescherming van eer en goede naam boven de wijze waarop Civitas Christiana haar boodschap heeft vormgegeven.