Gerechtshof Amsterdam 27 mei 2025, Draagmoeder krijgt spijt
Essentie
Verzoeker in deze procedure wil graag twee wensouders helpen hun kinderwens te realiseren door zich aan te bieden als draagmoeder. Partijen sluiten een draagmoederschapsovereenkomst en laten deze vastleggen in een beschikking bij de rechtbank. Na geboorte verblijft het kind bij de wensouders. Na een tijdje bedenkt de draagmoeder zich toch en komt ze terug op gemaakte afspraken.
Rechtsregel
Een draagmoederschapsovereenkomst biedt weinig mogelijkheden tot het juridisch afdwingen van nakoming van afspraken. Ongeacht wat er in de overeenkomst wordt vastgesteld, zal de rechter toch kijken naar andere wetsbepalingen en met name naar wat in het belang van het kind is.
Inhoud uitspraak
Feiten
Een draagmoeder en haar echtgenoot gaan een draagmoederschapsovereenkomst aan met twee wensouders, die beide van het mannelijke geslacht zijn en dus afhankelijk zijn van een draagmoeder om hun kinderwens te vervullen. Partijen leggen een aantal afspraken vast in een overeenkomst, waaronder afspraken omtrent adoptie, gezag en erkenning, en dat de draagmoeder geen enkele ouderlijke verantwoordelijk wil dragen. Ze laten deze overeenkomst vastleggen in een beschikking bij de rechtbank.
Echter verandert de draagmoeder van gedachten en gaat ze in hoger beroep bij het gerechtshof in Amsterdam (hierna te noemen: het Hof). Ze maakt de kwesties van ouderschap, adoptie en gezag in deze procedure aanhangig. De draagmoeder stelt dat ze zich zorgen maakt over de toekomst van het kind, zeker nu de wensouders al, naar haar mening, enkele afspraken niet na zijn gekomen. Ook is ze van mening dat het in het belang van het kind is om op te groeien in een familieband met zijn biologische moeder.
De wensouders vinden dat de afspraken vastgelegd in de overeenkomst en in de beschikking van de rechtbank in stand moeten blijven. Ze betwisten de stelling van de draagmoeder dat ze afspraken niet na zijn gekomen. Ook vinden ze dat draagmoederschap voorziet in een grote behoefte van wensouders die om biologische redenen niet zelf een kind kunnen krijgen, en dat dit enige bescherming verdient, hoewel Nederland nog steeds geen wet kent die draagmoederschap regelt. Ze stellen dat het kind al sinds zijn geboorte bij hen opgroeit en dat hij twee ouders heeft die van hem houden. Er is wel ruimte voor contact met de draagmoeder, maar geen ruimte voor een derde ouder of voor een spijtoptie waar de draagmoeder zich kennelijk op beroept.
Overweging Hof
Allereerst heeft het Hof de echtgenoot van de draagmoeder niet-ontvankelijk verklaard. Dit omdat hij geen belanghebbende is in de zin van art. 798 lid 1 Rv.
Ook zal het Hof de beschikking van de rechtbank bekrachtigen op het punt van vaderschap ten aanzien van wensouder 2, die de biologische vader is van het kind.
Het verzoek van wensouder 1 om het kind te adopteren wordt afgewezen. Op grond van art. 1:227 lid 3 BW kan een verzoek tot adoptie slechts worden toegewezen indien is voldaan aan drietal voorwaarden. In onderhavig geval is het Hof van mening dat niet meer wordt voldaan aan de tweede voorwaarde, aangezien de draagmoeder van gedachten is verandert en toch in de toekomst een rol van moeder zou willen en kunnen vervullen. Dat het tegendeel is vastgelegd in de overeenkomst, maakt dat niet anders, aangezien een draagmoederschapsovereenkomst weinig mogelijkheden biedt tot het juridisch afdwingen van nakoming van de afspraken. Hier zou het nieuwe wetsvoorstel Kind, draagmoederschap en afstamming eventueel wat meer perspectief kunnen bieden. Toch kan het Hof op dit moment alleen rekening houden met huidige wetgeving, niet met toekomstige. Voor nu wijst het Hof het verzoek tot adoptie in ieder geval af, evenals alle samenhangende verzoeken.
Als laatste verzoekt wensouder 2 dat het gezag van de draagmoeder wordt beëindigd en hij met eenhoofdig gezag wordt belast. Dit verzoek wijst het Hof toe. Wensouder 2 is immers een gezag bevoegde ouder in de zin van art. 1:253c BW. Ook acht het Hof het in het belang van het kind. Het gaat momenteel goed in het gezin. De wensouders verzorgen hem al vanaf zijn geboorte en zij nemen ook de dagelijkse beslissingen ten aanzien van hem. Ook dit punt uit de beschikking van de rechtbank, bekrachtigt het Hof. De kwestie van omgang tussen de draagmoeder en het kind wordt in een andere procedure aanhangig gemaakt.
Conclusie
De nakoming van de afspraken vastgelegd in de draagmoederschapsovereenkomst kan moeilijk juridisch worden afgedwongen. Partijen kunnen dus in strijd met de overeenkomst handelen. Voor de beoordeling van de verschillende kwesties wordt voornamelijk gekeken naar het belang van het kind en naar eventuele andere wettelijke bepalingen. Zijn de overeengekomen afspraken in het belang van het kind, dan kan het Hof deze eventueel toch bekrachtigen. Zo wordt in onderhavige procedure het verzoek tot adoptie afgewezen, maar het verzoek tot gezag juist toegewezen.
