Een oceaan aan kennis? Kijk dan

De meest iconische foto van afgelopen Koningsdag was voor mij niet het koninklijk familiekiekje dat in Amersfoort werd genomen. Nee, een groepje goedwillige vaarders in een Amsterdamse stadsgracht waren voor mij de winnaars. Roeien met de netten die ze hadden. Plastic en andere troep uit een van onze meest dierbare Nederlandse monumenten vloeide zo tot een halt. Ik dank jullie.

Door Mohamed Khalil

Gezien het weer, een tegenstribbelde teen en frisse tegenzin bij drukte koos ik ervoor om Artis op te zoeken. Een dagje interactief leren met goed gezelschap. Hoogtepunt van de tour was de intelligentie van degene die verantwoordelijk was voor de indeling van het aquarium in het zee-museum. Bij binnenkomst ga je een trap omhoog en sla je rechtsaf, een gang in. De eerste lichtinval overrompeld je zintuigen vanuit links. Zonder na te denken keer je jouw nek 90 graden naar links. Het eerste wat je ziet in een museum over visjes en water en natuur: troep, plastic, een opgezette zwarte meeuw op een stuk hout. Een zwarte meeuw? Yep, olie.

Geniaal, het veranderde de hele setting. Alles kreeg plots een andere context. Van bewondering naar waardering. Kinderen waren bezig met de vrolijke kleuren en bewegingen in het water. De ouders gefixeerd op het onbeweeglijke dode object. Elke gang die op deze volgde zagen we anders. Een beetje het gevoel dat je krijgt als je voordat je toetast bij een barbecue, verplicht een undercover filmpje in een slachthuis moet bekijken. Het doet iets met je. Het geweld is er, maar je denkt er niet aan. En waarom zou je?

Men discussieert graag over dit soort onderwerpen. Net als over het broeikaseffect en over het behoud van regenwouden. Je weet wel, producten van productie. De standpunten bestaan vaak uit dezelfde componenten. Hoeveel kost dit? Wat is de schade? Gaan we dit oplossen? Heeft het spoed? Het frappante in dezen is dat de laatste vraag de vorige teniet moet doen. Want als een natuurkwestie spoed heeft, pak het dan op. Niet omdat ik tot het groepje behoor dat zichzelf tot de Ardennen of het Himalaya gebergte wendt om zichzelf terug te vinden, maar omdat ik meedoe aan het schaden. Wij allemaal overigens.

Erkennen is de eerste stap van leren. Zien is verplicht verwerken van de kennis. Net als hoe ik uit automatisme de impulsen vanuit links volgde en mijn nek draaide. Er moet bewustzijn worden gecreëerd. Ik moet schrikken wanneer ik per ongeluk mijn flesje water in de papierbak gooi. Niet omdat het duur is om het te herstellen. Ook niet omdat het moeilijk is om te herstellen. Dezelfde reflex als in dat zee-museum in Artis moeten we ontwikkelen. Alleen dan kijken we op en zien we het probleem. Alleen dan leren we.